Trần Đinh Thu "nói rõ thêm về..."

NÓI RÕ THÊM VỀ BÀI VIẾT “HIỆN TƯỢNG BÔI BÁC CÁC NHÀ VĂN ĐOẠT GIẢI THƯỞNG HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM”

Trần Đình Thu

Sau khi bài viết “Hiện tượng bôi bác các nhà văn đoạt giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam” đăng tải trên trannhuong.com và binhchonthohay.com tôi nhận được nhiều phản hồi qua điện thoại của bạn hữu văn chương gần xa. Vì vậy xin nói rõ thêm một số ý mà có thể do vô tình tôi chưa thể hiện hết trong bài viết nói trên gây hiểu lầm.

1. Một là bài viết này không nhằm mục đích khen Hội nhà văn Việt Nam công bằng chính xác trong vấn đề trao giải thưởng mà chỉ nhằm đấu tranh để đạt đến sự công tâm trong đánh giá đối với cá nhân một số nhà văn và qua đó muốn cảnh báo hiện tượng “nói lấy được” trong phê bình văn học. Cũng xin nói rõ ý kiến của các nhà phê bình Trần Mạnh Hảo Phạm Quang Trung…dù đối lập nhau nhưng cả hai đều có lợi cho nền văn học nước nhà và tôi rất trân trọng những ý kiến đó.

2. Bài viết chủ yếu bàn đến việc 2 tác phẩm Dị hương và Đất trời vần vũ bị quy chụp sao chép một cách vô căn cứ của một số người (Bùi Công Thuấn…).

3. Bài viết không nhằm nói đến Hội thề và các tác phẩm đoạt giải thưởng khác.

4. Xin đổi tên tựa bài trên thành tựa “Hiện tượng “nói lấy được” trong phê bình văn học hiện nay”

     ***
Vì bài viết có liên quan trực tiếp đến ông Bùi Công Thuấn và sau đó ông Thuấn có bài trao đổi với riêng tôi trên trannhuong.com nên phần dưới đây nhằm trao đổi lại với ông Thuấn (bạn đọc có thể không cần đọc phần này nếu không có nhiều thời gian rảnh rỗi):

Thưa ông Bùi Công Thuấn! Qua một số bài viết của ông hôm nay tôi xin trao đổi lại cùng ông một số vấn đề trước hết là vấn đề sao chép tác phẩm văn học.

Sao chép là một khái niệm rất rõ ràng rất phổ dụng mà ngày nay hầu như ai cũng biết. Nó không chỉ tồn tại trong văn chương mà còn trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống.

Từ điển tiếng Việt viết: Sao chép = chép lại đúng y như bản gốc (mời ông tra lại từ điển).

Tôi xin lấy một số thí dụ để minh họa:

Trong hội họa công việc vẽ lại y chang một bức tranh khác gọi là chép tranh.

Học sinh tiểu học viết lại y chang một đoạn văn bản mà thầy giáo đọc để luyện chữ đẹp gọi là tập chép.  Học sinh các lớp lớn viết y chang lại bài giảng mà thầy đọc thì gọi là chép bài.

Trong luật học việc photocopy hoặc dùng máy ảnh chụp lại các trang tài liệu được gọi là sao chép hồ sơ vụ án.

Trong văn học việc sao chép tác phẩm cũng được hiểu như thế là viết lại y nguyên hoặc có thể thêm bớt đảo lộn một phần nhỏ nội dung tác phẩm của người khác nhưng căn bản vẫn giống tác phẩm bị sao chép.

Việc 2 tác phẩm cùng một đề tài nhưng khác về nội dung thì không bị coi là sao chép của nhau. Hoặc thậm chí 2 tác phẩm cùng một đề tài cùng một bút pháp cùng một chủ đề tư tưởng nhưng khác nhau về nội dung thì cũng không bị coi là sao chép của nhau.

Tóm lại chỉ khi nào 2 tác phẩm giống nhau về nội dung thì mới bị coi là sao chép của nhau và dĩ nhiên mới có thể sử dụng từ này. (Xin ông đừng yêu cầu tôi giải thích như thế nào thì giống nhau về nội dung).

Ngoại trừ những người ngớ ngẩn hoặc đùa cợt cho vui thì hầu như ngày nay không có ai sao chép một tác phẩm văn học của người khác để công bố lên trên văn đàn. Vì thế tôi nghĩ có thể ở đây ông đã dùng từ không chính xác hoặc nhầm lẫn khái niệm thậm chí có thể là đánh tráo khái niệm (tôi cho là ông cố tình đánh tráo khái niệm).

Với những trình bày của tôi như trên tôi cho rằng dù có biện minh cách nào đi chăng nữa thì ông cũng không thể chứng minh rằng ông đã đúng khi dùng khái niệm “sao chép” đối với hai tác phẩm “Dị hương” và “Đất trời vần vũ”.

Ông có đưa ra một khái niệm có vẻ mới là “cách viết” để từ đó dẫn dắt đến vấn đề “sao chép cách viết” nhưng tôi cho rằng đây là một khái niệm lẩm cẩm. “Cách viết” theo ông là bao gồm cả chủ đề tư tưởng nội dung tác phẩm văn phong và cả “cách viết” nữa…  Ông viết nguyên văn như sau: “DỊ HƯƠNG sao chép cách viết của Nguyễn Huy Thiệp trong KIẾM SẮC từ chủ đề đến nội dung tư tưởng cách viết và văn phong”. 

Vậy thì “cách viết” là cái gì mà nó lại chứa trong nó cả bản thân nó?   

Đọc bài của ông tôi còn thấy sự lẩm cẩm ở nhiều nơi. Thí dụ trong cái tựa bài (mà tôi thấy là quá khó để hiểu ông muốn nói gì) ông viết: ““Cách viết” cũng là “chủ đề” thưa nhà nghiên cứu Trần Đình Thu”. Nhưng đoạn dưới ông lại viết: “Có lẽ nhà nghiên cứu Trần Đình Thu nên hỏi các nhà văn hoặc các nhà lý luận văn học  xem “cách viết” là gì và “chủ đề “ là gì”. Thưa ông! Ở tựa bài ông đã xác định rằng “cách viết” cũng là “chủ đề” sao xuống dưới ông lại bảo tôi đi hỏi tách riêng ra “cách viết” là gì và “chủ đề” là gì?

Nhưng chưa hết ở đoạn cuối cùng ông lại viết: “…tôi xin không đối thoại với một người mà trình độ lý luận văn học chỉ đủ để hiểu “cách viết” ấy là “chủ đề” của một tác phẩm”.

Vậy là sao? “Cách viết” là cái gì?

Thật sự ra tranh luận với ông rất là khó bởi ông lập luận không rõ ràng tôi không hiểu ông muốn diễn đạt điều gì để tôi có thể trao đổi lại. Vì vậy tôi xin ngừng cuộc tranh luận với ông tại đây. 

Tôi cũng xin lỗi ông về việc tôi không biết ông là thạc sĩ ngữ văn và từng dạy văn cấp 3 trên 30 năm. Đây là một cái sai của tôi như bác Khôi Vũ nói.

TĐT

 

Minh Sơn

Viết phê bình khen chê gì cũng được chứ nói người ta sao chép như ông Thuấn thì không được nói thế khác gì chỉ vào mặt người ta nói "mày là thằng ăn cắp" .Còn ông Thu gọi ông Thuấn anh này anh kia là hỗn thật chán cho cai zăn hóa của mấy ông wá

T Ng Tuấn (Đà Nẵng)

Lời thêm với ông BCT

Nhạc sĩ Bùi Công Thuấn ơi về âm nhạc của ông thì tôi rất thích nhưng phê bình văn học của ông đầy ác ý (đặc biệt đối với các nhà văn trẻ như Nguyễn Một Nguyễn đình Tú...)ông nên mềm mại và công tâm hơn như nhạc của ông đừng làm mất hình ảnh của mình bằng mấy bài như kiểu viết về Nháp và Đất trời vần vũ. Kính ông

T Ng Tuấn (Đà Nẵng)

Bạn đọc gởi ông Thuấn Ông Thu

Thưa nhà PBVH Bùi Công Thuấn và nhà NCVH Trần Đình Thu Tôi là người yêu mến van học vì vạycả hai tiểu thuyết lời nguyền hai trăm năm của nhà văn Khôi Vũ và Đất trời vần vũ của nhà văn Nguyễn Một tôi đều đọc và rất thích với cảm giác người đọc tôi thấy mỗi tiểu thuyết mang lại cảm giác hoàn toàn khác không hề có chuyện "sao chép" từ cuộc "qua lại" của 2 ông tôi mới đọc bài của ông Thuấn (trước đây tôi không biết có bài này) và tôi nhận ra bai ông Thuấn đầy ác ý và soi tác giả có chi tiết ông nói "không phải ai cũng có điều kiện bỏ nghề như Nguyễn Một" vậy rõ ràng ông Thuấn không phải coi như "tác giả đã chết" như ông từng rêu rao để tỏ ra công tam. Tuy nhiên sau bài đá một chút về đất trời vần vũ nhà văn Nguyễn Một đã lên tiếng rất khí khái (không phải nhà văn nào cũng có tố chất đó vd như Sương Nguyệt Minh) Sau đó nhà văn Khôi Vũ cũng xác nhận như vậy hai nhà văn đã ứng xử rất văn hóa còn hai ông mang tiếng là nhà này nhà nọ (chủ yếu tự phong) mà lại lời qua tiếng lại rất trẻ con. Buồn lắm.Riêng ông Thu tôi có lời thưa rằng ông có cần giải thích từ sao chép cặn kẽ như vậy với một thạc sĩ không?

Lý Sự

Tranh luận cũng được chớ! Nhưng viết một bài khác... Ghép vô đây không hợp!

Thu Bình

Nếu Trần Đình Thu không tranh luận với BCT nữa mà chỉ nói lời xin lỗi đã viết sai về cá nhân ông này thì hay hơn nhiều!

Lê Quang

Đôi điều với ông Thu...

Riệng với tôi thì chẳng cần BCT là ai? Làm gì? Nghề gì? Một ông xích lô hay ba gác cũng được- chẳng sao? Ông đã từng viết Bùi Giáng đó mà- chẳng có bằng cấp gì người ta vẫn mời giảng Kiều cho sinh viên Đại học Văn khoa cũ vấn đề là người có thực tài. Hay PCT chẳng hạn 18-19 tuổi đã có tác phẩm để đời...Dù sao thì chuyện này ông Thu hơi dở...rất dở...